Chi phí năng lượng trong chuỗi cà phê: tưới tiêu, sấy và chế biến

• Bơm tưới mùa khô: chiếm phần lớn điện năng ở khâu canh tác, tập trung vào tháng 1–4 ở Tây Nguyên.
• Xát tươi, tách vỏ, đánh nhớt ở cơ sở chế biến ướt: tải chạy theo ca, công suất trung bình.
• Sấy: khâu tốn năng lượng nhất, thường dùng kết hợp nhiệt từ sinh khối và điện cho quạt, băng tải.
• Kho lạnh, phân loại màu, đóng gói: tải chạy gần như liên tục trong mùa vụ.

Công thức đơn giản: lấy tổng kWh tiêu thụ trong mùa vụ chia cho sản lượng nhân (tấn). Kết quả cho phép so sánh giữa các cơ sở và theo dõi hiệu quả sau khi cải tạo thiết bị. Nếu chưa có công tơ riêng cho từng khâu, nên lắp đồng hồ phụ cho khu sấy và khu bơm — đây là bước rẻ nhất để biết tiền điện đi đâu.

Chi phí điện trên mỗi kg nhân = suất tiêu hao (kWh/tấn) × giá điện bình quân (đồng/kWh) ÷ 1.000. Với cơ sở chế biến ướt dùng nhiều sấy, con số này thường tương đương 10–18% chi phí chế biến.

Đặc điểm phụ tải của ngành cà phê khá hợp với điện mặt trời: bơm tưới và sấy chạy ban ngày, trùng khung giờ phát cao nhất của hệ thống. Với mái nhà xưởng chế biến, hệ tự dùng giúp giảm phần điện mua từ lưới ở khung giờ cao điểm ban ngày.

• Hệ áp mái tự dùng cho nhà máy chế biến: ưu tiên phủ tải ban ngày, hạn chế phát ngược lên lưới.
• Bơm tưới năng lượng mặt trời cho vườn xa lưới: thay thế máy nổ chạy dầu, giảm cả chi phí nhiên liệu lẫn công vận hành.
• Kết hợp lưu trữ (BESS) khi cơ sở có ca tối hoặc cần ổn định điện áp cho thiết bị phân loại màu.

Việc đầu tư cần tính trên phụ tải thực tế theo giờ chứ không theo hoá đơn tháng, vì cà phê là ngành có mùa vụ rõ rệt: công suất lắp phù hợp mùa vụ có thể dư thừa trong 6 tháng còn lại.